Görsel içerik kaydetme ve işleme onam formu

Hasta görseli paylaşan her klinik, fotoğraftan önce bir belgeye ihtiyaç duyar: Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik'in (Resmî Gazete, 12.11.2025, sayı 33075) Ek-1'inde yer alan Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu. Bu rehber formun hukuki dayanağını, resmî metinde hangi bölümlerin bulunduğunu, kimden ve ne zaman alınacağını, hastanın haklarını ve KVKK açık rızasıyla ilişkisini anlatır.

Görsellerin nasıl çekileceği, hangi uyarı metniyle paylaşılacağı ve neden reklamda kullanılamadığı gibi genel kurallar öncesi-sonrası görsel kullanımı rehberinin konusudur. Bu sayfa yalnız formun kendisine ve onam sürecine odaklanır.

Formun dayanağı: Madde 7/1-b

Yönetmeliğin 7. maddesi, sağlık tesislerinin ve sağlık meslek mensuplarının tanıtım ve bilgilendirmede görsel içerik kullanımını düzenler. (b) bendine göre hastaya ait görsel içeriklerin kullanılabilmesi için 'hastanın kendisinin, küçük veya mahcur ise veli veya vasisinin açık rızasının alınması ve Hasta Hakları Yönetmeliğine uyulması şarttır.' Bent devamında açık rızanın 'Ek-1'de yer alan Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu kullanılarak yazılı veya elektronik ortamda' alınabileceği belirtilir.

Lafızdaki ayrım önemlidir. Açık rıza şarttır; Ek-1 formu ise bu rızanın alınması için yönetmeliğin öngördüğü araçtır. Bentte 'alınabilir' ifadesi kullanıldığı için formdan farklı bir belgeyle alınan rızanın nasıl değerlendirileceği metinde ayrıca açıklanmıyor. Denetimde tartışma doğmaması için resmî formun metnini ve alanlarını esas almak en temkinli yoldur. Form, hastaya ait görselin tanıtımda kullanılacağı her durumda gündeme gelir: öncesi-sonrası fotoğraflar, hastanın yer aldığı videolar ve tedavi sürecine ait diğer görüntüler.

Resmî Ek-1 formunda neler var?

Form, yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlanan ek dosyasının ilk sayfasındadır (bağlantısı kaynaklar bölümünde). Taranmış, tek sayfalık bir belgedir ve dört bölümden oluşur. Formu bu sayfadan kopyalamak yerine her zaman resmî kaynaktan indirin; aşağıdaki tablo yalnız içeriğini özetler.

Uygulamada en çok gözden kaçan ifade, beyan metnindeki 'kimliğimin gizli tutulması şartı ile' kaydıdır. Hasta rızasını bu şarta bağlı olarak verir. Paylaşımda hastanın adını yazmak, hesabını etiketlemek veya kimliğini ortaya koyan başka bir bilgiye yer vermek bu şartla çelişebilir. Yüzün göründüğü görsellerin bu şart karşısındaki durumu yönetmelikte ayrıca açıklanmıyor; yüz içeren içerik planlıyorsanız bunu hukuk danışmanınızla netleştirin.

Bir diğer nokta: 'Onamı Alan' bölümü uygulayıcı hekimin adını, unvanını ve imzasını ister. Bu nedenle onam, sosyal medya ekibinin veya ajansın tek başına topladığı bir izin değildir; kliniğin ve tedaviyi yapan hekimin taraf olduğu bir belgedir.

Kimden, ne zaman ve nasıl alınır?

• —Kimden: Hastanın kendisinden. Hasta küçükse veya mahcur (kısıtlı) ise veli ya da vasisinden. Formdaki 'Onamı Veren/Yasal Temsilcisi' alanı bu durum içindir (m.7/1-b).
• —Ne zaman: Beyan metni çekimlerin yapılmasına da rıza içerdiği için form, ilk fotoğraf veya video kaydından önce imzalatılmalı. Onamı paylaşım aşamasına bırakmak, kayıt anında rıza bulunmadığı anlamına gelir.
• —Hangi ortamda: Yazılı veya elektronik (m.7/1-b). Elektronik onamda kimin, hangi metni, ne zaman onayladığının sonradan ispatlanabilmesi gerekir; kullandığınız yöntemin uygunluğunu hukuk danışmanınızla kontrol edin.
• —Hangi belgeden ayrı olarak: Form, kendi açıklamasında görsel verilere yönelik olduğunu ve tedavi sürecine etkisi bulunmadığını söyler. Görsel onamı, tıbbi müdahale öncesinde alınan bilgilendirilmiş onamın yerine geçmez; iki belge ayrı tutulmalıdır.

Rıza isterken baskı izlenimi yaratmamak da sürecin parçasıdır. Onam, tedavi kararından ve ödeme görüşmesinden ayrı bir anda, hastanın düşünüp karar verebileceği biçimde istenmeli. KVKK'daki açık rıza tanımında yer alan 'özgür iradeyle açıklanan' unsuru da bunu gerektirir.

Hastanın hakları ve kliniğin yükümlülükleri

Formun imzalanması süreci bitirmez. Madde 7'nin (c), (ç) ve (d) bentleri, onamdan önce ve sonra kliniğe ayrı yükümlülükler getirir.

Geri çekmenin kapsamı yönetmelikte ayrıntılandırılmıyor; 'derhal' ifadesi için gün sayısı da verilmiyor. Talep geldiğinde kliniğin ve hekimin hesaplarındaki ve web sitesindeki ilgili paylaşımları kaldırmak, ajans veya tasarım arşivlerindeki kopyaların kullanımını durdurmak ve yapılanları tarihli olarak kayda geçirmek tutarlı bir süreç sağlar. KVKK'nın 7. maddesi de işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkan kişisel verilerin silinmesini, yok edilmesini veya anonim hâle getirilmesini öngörür. Arşivde neyin, ne kadar süre ve hangi gerekçeyle tutulacağını bu çerçevede belirleyin.

KVKK açık rızasıyla ilişkisi

Yönetmeliğin 6. maddesi, tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na, 3359 sayılı Kanun'un ek 19. maddesine ve Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik'e uygun yürütülmesini şart koşar. Yani Ek-1 formu veri koruma yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz; ikisi birlikte uygulanır.

KVKK'nın 3. maddesi açık rızayı 'belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza' olarak tanımlar. Sağlığa ilişkin veriler 6. maddede özel nitelikli kişisel veri sayılır. Tedavi sürecine ait bir görsel, kişinin sağlık durumuna işaret ettiği ölçüde bu kapsamda değerlendirilmelidir. Tedavi kaydı için çekilen bir klinik fotoğrafın sonradan tanıtımda kullanılması yeni bir amaçtır; tedavi amacıyla yapılan işleme bu kullanımı kendiliğinden kapsamaz.

Ek-1 formu, KVKK'nın 10. maddesindeki aydınlatma unsurlarını (veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebep, ilgili kişinin hakları) içermiyor. Bu nedenle formun yanında ayrı bir aydınlatma metni sunulmalı. Görselleri ajans, tasarımcı veya bulut hizmeti gibi taraflarla paylaşıyorsanız bu aktarımın aydınlatma metninde yer alması ve veri işleyen ilişkisinin sözleşmeyle düzenlenmesi gerekir.

Uluslararası sağlık turizmi tanıtımında da belge ihtiyacı sürer. Madde 8/1-ç, yurt dışına yönelik platformlarda hasta hikâyelerine, yorumlarına ve teşekkür ifadelerine 'hastanın açık rızasının alındığını belgelendirmek şartıyla' yer verilebileceğini düzenler.

Klinik için onam kontrol listesi

• ✓ Resmî metni esas alın

  Formu Resmî Gazete'deki ek dosyadan alın. Beyan metnini ve alanları kısaltmayın, değiştirmeyin. Kliniğe özel bilgi vermeniz gerekiyorsa bunu ayrı bir belgede yapın.

• ✓ Çekimden önce imzalatın

  İlk fotoğraf veya video kaydından önce formu tamamlayın. Tarih alanının çekim tarihinden önce veya aynı gün olduğunu kontrol edin.

• ✓ Onamı alan hekimi doğru yazın

  Sağlık tesisi, uygulayıcı hekimin adı soyadı, unvanı, kimlik numarası ve imzası eksiksiz olsun.

• ✓ Küçük ve kısıtlı hastaları ayırın

  Veli veya vasiden onam alın; temsil yetkisini gösteren belgeyi kontrol edip dosyaya ekleyin.

• ✓ Ayrı aydınlatma metni verin

  KVKK'nın 10. maddesindeki unsurları içeren aydınlatma metnini formla birlikte sunun ve sunulduğunu kayda geçirin.

• ✓ Formu güvenli saklayın

  Form T.C. kimlik numarası içerir. Yetkisiz erişime kapalı bir arşivde tutun ve görsel dosyalarıyla bir kayıt numarası üzerinden eşleştirin. Yönetmelik bir saklama süresi belirlemiyor; süreyi veri saklama düzeninizde ve hukuk danışmanınızla belirleyin.

• ✓ Paylaşımdan önce hastaya gösterin

  Yayına girecek son hâli hastayla paylaşın, onayını ve tarihini kaydedin (m.7/1-c).

• ✓ Kimlik gizliliğini koruyun

  Formdaki 'kimliğimin gizli tutulması şartı' nedeniyle hastanın adını yazmayın, hesabını etiketlemeyin, kimliğini açığa çıkaracak ayrıntı kullanmayın.

• ✓ Etkileşimleri kapatın

  Madde 7/1-ğ uyarınca görsel içerikli paylaşımlar yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi kullanıcı etkileşimlerine kapatılmalı. Ayarları yayından önce kontrol edin.

• ✓ Geri çekme kanalını tanımlayın

  Talebi kimin alacağını, nereye kaydedileceğini ve hangi mecralardan kaldırılacağını önceden yazın. Talebi usul veya şarta bağlamayın (m.7/1-c).

• ✓ Teşvik vermeyin

  İzin karşılığında ödeme, indirim veya hediye yok (m.7/1-d). İzin vermeyen hastaya güvenceyi açıkça verin (m.7/1-ç).

• ✓ Paylaşımı klinik veya hekim yapsın

  Görsel içerikli paylaşımlar sağlık tesisi veya ilgili meslek mensubunun kendisi tarafından yapılır (m.7/1-i) ve sponsorlu ya da ücret verilerek yayınlatılamaz (m.7/1-j).

Form eksiksiz olsa bile görselin kendisi 7. maddedeki diğer şartları karşılamalıdır: gerçeğe aykırı teknik ve yanıltıcı makyaj kullanılmaması ve sonradan teknolojik değişiklik yapılmaması (e), öncesi-sonrası görsellerin aynı ortam ve teknik şartlarda çekilip işlem ve görüntüleme tarihlerinin belirtilmesi (f), görselin gerçek hastaya ait mi alıntı mı olduğunun belirtilmesi (g) ve yurt içi paylaşımlarda zorunlu uyarı metni (k).

Yönetmeliğin Ek-2'sindeki idari yaptırım formuna göre 7. maddeye aykırılıkta, ilk tespitte sağlık tesisine yüz bin Türk lirasından az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yüzde ikisi oranında idari para cezası verilir ve aykırılığın giderilmesi için otuz gün süre tanınır. İkinci tespitte ceza bir kat artırılır ve on beş gün süre verilir; üçüncü tespitte poliklinik faaliyeti iki gün süreyle durdurulur. Maktu tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için güncel tutarı ayrıca kontrol edin.

• Estetik klinik reklam ajansı: mevzuata uygun içerik ve kampanya kurgusu →
• Öncesi/sonrası görsel kullanımı: paylaşım kuralları →
• KVKK ve hasta verisi: pazarlamada veri kullanmanın sınırları →
• Sağlık tanıtım yönetmeliği: temel ilkeler →